Tasarım Yaşantımın Satırbaşları - Oya Akman
10 Eylül 2022 Cumartesi

Tasarım Yaşantımın Satırbaşları - Oya Akman

İstanbullu bir aile olan dedem ve anneannem büyüttü beni. Dedem subay ve çok iyi bir ressamdı aynı zamanda. Anneannem de iyi bir tekstilciydi, yengesinin atölyeleri vardı orada çalışıyordu. Saraya kadın giysileri tasarlayıp dikiyorlardı. Ailenin Karaköy ve Salı Pazarı’nda sandık atölyeleri vardı. Sandıkcızadeler diye bilinirlerdi. Louis Vuitton gibi seyahat sandıkları üretiyorlardı aynı dönemlerde. Kanlıca, Yeniköy ve Göksu’da yalıları vardı. Kabataş set üstünde konakları… Dedem de mobilyaları kendi çizip yaptırtıyormuş. Böyle bir aileden geliyorum. Bir görev sebebiyle gittikleri Ankara’da bağları vardı ve Kavaklıdere Şarapları üzümlerimizi alıyordu. Özgün bitkiler ve orda yetişmeyecek meyveler yetiştiriyordu dedem. Anneannem de harika şaraplar yapıyordu kendine.

Dedem Kavaklıdere’deki bağımızda büyüteç verirdi elime ve bitkiler, böcekler ve her şeyi inceletip çizdirirdi bana. O yağlı boya tablo yapar, ben yanında büyüteç ile çizerdim renkli kalemlerimle. Müthiş, çok detaylı, kimsenin göremediği bir dünya keşfetmiştim. Bu çok detaycı olmamı ve ince düşünmemi sağladı.

Birlikte uçurtma tasarlayıp uçururduk dedemle. Çok hafif ve ince olması gerektiğini öğrenmiştim. Rüzgar, uçmak, hafif malzemeler, ince detaylar… Tüm bunlar olurken 5 yaşındaydım… Çocukluk dönemlerimde yüzmeyi boğazda kendim öğrendim. Akıntılara karşı yüzmek, dibe dalıp ters akıntı yakalayarak geri dönebilmek hiç kolay değildi.

50 yıl

Bilir Kolej’de Fen Bölümü’ndeydim ve vizyoner resim hocamız bize lise ikide teknik resim ve perspektif öğretti. Bu hem DGSA’yı rahat kazanmamı hem de okurken iş bulmamı sağladı. DGSA’ya girdiğimde panodaki ilanlara müracaat ettim ve kabul edildim. Utarit İzgi Armo Mobilya’da çalışmaya başladım.

Emin Barın yazı hocamız, Özer Kabas, Aloş temel tasarım hocamızdı. Sabri Berkel bana tek çizgi ile formu tam oluşturmamın değerini gösterdi. Diğer hocalar eleştirmişlerdi “tek çizgi ile form bulunmaz” diye. Oysa ki dedemden öğrenmiştim. Endüstriyel Tasarım’da Cemil Toka hocamızın her şey bittikten sonra ‘’mı acaba?”sı tasarımlarımı tekrar tekrar irdeleme nedenim olmuştur. Önder Küçükerman hocamızın tasarımlarında camı tanıdım. İlhan Erhan hocamız projeye başlarken, detay ve malzeme araştırmaya Perşembe Pazarı’na gönderirdi.

Dolu dolu, Türk sanat tarihinde iz bırakan muhteşem sanatçılar, heykeltraşlar, ressamlar seramikçiler, tekstil ve grafikerlerle birlikte geçen 5 yıl…

İlk tasarımlar

Armo Mobilya’da Jak Kamhi’nin yalısının bölücü panolarını, dolapların tasarımının yanı sıra verileni çizip alternatiflendiriyordum. Gorbon Seramik yıllarında seramiği çok iyi öğrendim; tüm tekniklerin kalıp ve yapımlarıyla, üç yıl fulltime, hafta sonları dahil yoğun bir tempoda çalıştım.

Ormo Yün İplik Sanayi’de çalıştım; elbette tekstil önemli bir tasarım dalı. Yün büküm tasarımları, yarı otomatik dokuma tezgahının mevcut yünlerle yeni dokuma sistemlerine adaptesi… Evimde dokuma tezgahım oldu, keyifli matematiksel bir formül ve uğraştı benim için. İlk fuar katılımım Ormo için hazırladığım koleksiyonla Kiln El Sanatları Fuarı ile oldu.

Doktora çalışma konum; endüstri tasarımında güçlendirilmiş bilgi iletimi ve sembol kullanımındaki ilkelere sistematik yaklaşım. Göstergebilim… Bilginin güçlendirilmesi net, öz, hızlı, doğru algı ilkeleri ve sembolleştirme çok şey katsa da gerçekte Mikroelektronik Takı istediğim ve kabul olmayan konumdu.

Paşabahçe’de sekiz yıl fulltime çalıştım. Müthiş bir okul. Yurt dışı fuarlar, global şirketler ile çalışma, ihracat, iç pazar, el üretiminden otomatik makinelere, kalıplara çözümler… Kısıtlı imkânlarla, makinelere ve kalıp sistemlerine getirilen değişimlerle, her şeyi yapabilme deneyimleri ile geçen çok verimli bir dönemdi.

Kanada’da yaşadığım yıllarda Cam Okulu Espace Verre’de bilmediğim tekniklerle ilgili dersler aldım. Orada tanıştığım bir arkadaşımla Loya firmasını kurduk. Espace Verre, “Otomatik teknolojisini biz bilmiyoruz, burada sanayi içine girmek çok zor” diye bana hocalık teklıf etti. The Buy’a ürünlerimin satışı için gittiğimde sorumlu müdürü, Kosta Boda, Orrefors’un yanındaki standı göstererek “burası sizin için çok uygun, onlardan bir farkınız yok ki” demişti.

İTÜ Endüstri Ürünleri Tasarımı kuruluşunda ilk Endüstri Tasarım öğretim görevlisiydim. Yepyeni kuruluş, gelişim, tüm deneyim ve bilgilerimi öğrencilere iletmem muhteşem geldi. Bu arada Paşabahçe mağazalarına da tasarım ve danışmanlık yaptım sekiz yıl. Farklı malzemelerin en iyi üreticilerini bulmak ve onlara tasarımlarımı kusursuz ürettirtmek ile geçen güzel yıllardı.

Oya Design markam ile tasarım, üretim ve global satışlar beni her an daha iyisini tasarlamak için motive ediyordu.

Emeklilik ise İTÜ’den kendi isteğim ile ve markamı geliştirme arzusuyla oldu.

Şişe Cam Cam Ambalaj’a sekiz yıl tasarım ve danışmanlık yaptım. Pek çok firma ile toplantılar, teknik gelişim projeleri vs hazırladım ve hazırlamaya devam ediyorum.

Genelde yalın bir işlevsellik/ fonksiyon, net iyi bir bilgi iletimi, teknolojik üretimsel, malzemesel yenilikçilik, kullanıma getirilen yeni bakış açısı ile tasarımlarımı gerçekleştirdim ve gerçekleştirmeye devam ediyorum.

Doğanın geometrik çözümlemeleri, detaylardaki farklılıklar, yalınlaştırma ve sembolizm tasarımlarımdaki anahtar kelimeler…

Oya Akman

4 Ağustos 2022, İstanbul